Voedingswaar Actueel,  
 
 


     

GEZONDHEID
Wie of wat moeten wij geloven?
Deel 3

Slapen
Ook het gevoel dat u na een nacht slapen dingen opeens helderder ziet? Het is echt zo, bleek bij een onderzoek aan de universiteit van Lubeck in Duitsland. Vrijwilligers kregen een ingewikkeld ogend wiskundig probleem. Daarbij werd niet verteld dat er een heel simpele oplossing was. Na een tijdje kregen de vrijwilligers acht uur pauze. Degenen die gingen slapen, ontdekten gemiddeld tweemaal zo vaak de slimme afsteekroute dan degenen die wakker waren gebleven. Vermoedelijk gaan de hersenen tijdens de slaap op meer ontspanpen wijze verder met zaken waar ze ook overdag, maar dan onder druk, mee bezig zijn geweest.

Bron: New Scientist, 24 januari 2004


Snel
Koolhydraten vormen de belangrijkste energiebron van het lichaam. Ook uit vetten en eiwit kan het lichaam weliswaar energie halen, maar met koolhydraten gaat het beter. Die worden vrij snel in bloedsuiker, glucose, omgezet en vervolgens door het hormoon insuline als brandstof naar de spieren getransporteerd.
Er is een groot verschil in de snelheid waarmee de verschillende koolhydraten tot brandstof voor de spieren worden omgezet. Er zijn zogenoemde 'snelle' koolhydraten. Wanneer die worden geconsumeerd, komt er in het bloed ogenblikkelijk een grote hoeveelheid bloedsuiker vrij. Daarop reageert het lichaam door snel insuline aan te maken, 0m de brandstof naar de spieren pa lever te transporteren, Daardoor daalt de bloedsuikerspiegel weer snel. Het gevolg is een soort jojoën van zowel glucose als insuline. Steeds meer deskundigen denken dat deze snelle veranderingen ongezond zijn: dat ze een negatieve invloed hebben op de vetsamenstelling van het bloed en daardoor op hart- en vaatziekten plus diabetes, suikerziekte.
Waar zitten die 'snelle' koolhydraten in? Vanzelfsprekend in aar ook in wit brood, witte rijst, aardappelen en snacks. Een goede maat voor de 'snelheid' van koolhydraten is de zogenoemde glycemische index, GI. Een hoge index betekent slecht, een lage is goed. Welnu, suiker zit op 100, witte rijst op 97, stokbrood op 95, cornflakes op 84, gebakken aardappelen ook, een donut op 76 en een gekookte aardappel op 56.
In steeds meer voedingsvoorschriften en diëten wordt dan ook betoogd dat de 'snelle' koolhydraten dienen te worden gemeden. En dan hebben we het niet alleen over de omstreden dr. Robert Atkins - zie Atkins - maar ook over artsen die zich juist afzetten tegen een in hun ogen te hoge consumptie van verzadigde vetten bij het Atkins-dieet. Een voorbeeld hiervan is het vanuit Canada komende Gl-dieet, geschreven door Rick Gallop, oud-directeur van de hartstichting in Ontario, Canada (sinds maart zijn twee van zijn boeken in Nederlandse vertaling te koop). Ook onderzoekers van de Harvard Medical School in de Verenigde Staten hebben een dieet opgesteld waarin de 'snelle' koolhydraten door 'langzame' zijn vervangen.

Bronnen: Rick Gallop: Het Gl-Dieet; Gl-Dieet in de praktijkjmon, 2004. Walter Willett: Eat, Drink and Be Healthy -The Harvard Medical School Guide to Healthy Eating, Simon & Schuster, 2001

Urine
Mooie uitspraak van Cynthia Morris van de Oregon Health & Science University in de Atlanta Journal-Constitution over mensen die allerlei vitamines slikken als bescherming tegen hart- en vaatziekten en kanker: 'Ze zijn bezig met het maken van dure urine.' Of het klopt, is de vraag: zie Foliumzuur.

¦ Eet geen 'snelle' koolhydraten


Thee
Dat groene thee gezond is, staat al een tijd vast. Het was nooit helemaal duidelijk welke bestand-delen daarvoor verantwoordelijk zijn. Japans onderzoek wijst in de richting van de stof EGCG (epigallocatechine-gallaat.) Toevoeging aan menselijke longkankercellen van een hoeveelheid EGCG die overeenkomt met het drinken van twee tot drie koppen groene thee, stopte de groei van de tumorcellen.

Bron: Nature Structural and Molecular Biology


Transvetten
Dacht u dat u het vetverhaal begrepen had? Dat u er was met de kennis dat verzadigd vet fout is, onverzadigd goed en onverzadigd type omega 3 extra goed?
Helaas.
Er is een categorie onverzadigde vetten die nog slechter is dan verzadigt vet; de zogeheten transvetzuren. Die ontstaan door de industriële bewerking van het harden. Sommige vloeibare, onverzadigde vetten hebben de neiging om snel ranzig te worden en daarom behandelt de voedingsindustrie die vetten, Dat proces heet 'harden' en daarbij veranderen de vetzuren van de zogeheten 'cis' in de 'trans' -vorm (dat heeft met de vouwing van het molecuul te maken).
Als het goed is, staan de transvetten op het etiket. Als daar staat 'gedeeltelijk gehard vet' kunt u beter een ander product kopen. De kans dat er transvetten aanwezig zijn, is het grootst bij koek, gebak en voorgebakken patat. Het zit ook in winegum snoepjes om te voorkomen dat deze aan elkaar plakken.


Vegetariërs
De meeste mensen die geen vlees, vis, eieren en melk eten, weten dat ze het risico lopen bepaalde vitamines (zoals B12) te missen en slikken dus vitaminepillen.
Ze doen er verstandig aan ook af en toe wat creatine tot zich te nemen. Dit eiwit zit in vlees en vis (ongeveer 2 gram per pond), en verbetert de intellectuele prestaties van vegetariërs, zo is uit onderzoek gebleken.
Planteneters die zes weken creatine slikten, konden bij een testje meer getallen onthouden dan degenen die een nepmiddel, een placebo, kregen. Voor niet-vegetariers helpt creatine overigens niet: er is klaarblijkelijk een bovengrens aan het slimheidversterkende effect.

Bran; New Scientist, 16 September 2003


¦ Drink niet te veel water


www.voedsel.net Aardige site over voeding van Wageningen Universiteit.
www.apotheek.nl Informatie over medicijnen en hun werking.
www.cliolesterol.nl Cholesterol Informatie Centrum, ook recepten.
www.erfocentrum.nl Over erfelijkheid.
www.nisb.nl Bewegen en sporten.
www.fooddata.nl Voeding.
www.voedingscentrum.nl Voeding.
www.stopeffectief.nl Roken.
www.nationalegezondheids-test.com Tegen geringe betaling wordt de conditie getest.
www.dokter.nl Vragen worden beantwoord door team van medisch specialisten.
www.johnstonefitness.com Foto's van een man die zich binnen een jaar van dik naar atletisch trainde.


Vies
Een beetje vies is gezond. Zo zou de hygiënehypothese kunnen worden samengevat. Volgens die theorie komt de enorme stijging van het aantal gevallen van astma en allergie, doordat we onze kinderen te schoon houden. Blootstelling aan bacteriën zou helpen om het afweerstelsel precies af te stemmen, waardoor het niet op hoi slaat bij onschuldige indringers, zoals de keutels van de huisstofmijt of stuifmeel van een bloeiende boom,
Het verhaal klinkt plausibel, maar daardoor is het nog niet waar. Johanna Rijntjes, kinderarts bij het AMC, vindt het nog veel te vroeg om nieuwe leefregels - laat uw kinderen af en toe in de modder spelen, was hun handen niet elke dag - op te stellen.

Bron: AMC Magazine, maart 2004


Vliegen
Een straalvliegtuig bevindt zich op ongeveer 10.000 meter hoogte. Dan is er ongeveer 150 maal zoveel kosmische straling als op zeeniveau. Kosmische straling bestaat uit hoogenergetische deeltjes die van buiten ons zonnestelsel komen en het vermogen hebben om radioactieve schade in het lichaam aan te richten.
Voor passagiers is die kosmische straling geen probleem, omdat ze maar zo kort aan boord zijn, zelfs als ze vaak het vliegtuig nemen. Lang is gedacht dat het voor piloten en stewardessen wel een verhoogd kankerrisico zou betekenen. In de American Journal of Epidemiology werd een studie onder 44.000 bemanningsleden in acht Europese landen beschreven. Die wees uit dat er onder het vliegpersoneel niet meer kanker voorkwam dan bij de rest van de bevolking.

Lingerie-ontwerpster Marlies Dekkers (38)


‘Helaas: gek op friet’

Lingerie heeft met erotiek te maken. Erotiek met gezondheid. 'Je moet van je eigen lijf houden.' Dat hoeft overigens niet perse slank te zijn. 'Soms straalt iemand met maatje 46 meer zelfverzekerdheid en dus erotiek uit dan een ander met maatje 34.'
Wanneer de 38-jarige Marlies Dekkers ongezond bezig is, merkt ze het aan haar levenslust. 'Minder scherp bij vergaderingen.' Ideeën komen dan ook minder snel. 'Als ik me goed voel, hoef ik ze slechts op te rapen.'
Ze bedenkt niet alleen spannend ondergoed maar geeft ook leiding aan enkele tientallen mensen. Dat gaat soepeler als ze gezond leeft.' Je kunt je beter met anderen bezig houden als je niet te veel op je zelf bent gefocust. En als je lijf het lekker doet, hoef je daar tenminste niet aan te denken.'
Ze eet gezond. Met een grote zwakte: friet. Weliswaar geen friet uit de snackbar - het frituurvet daar deugt niet -maar toch, ook thuisgebakken friet is friet.
Omdat ze verder niet zo van koolhydraten (brood, pasta) houdt, is dat niet erg. Ze sport drie keer per week (hardlopen, gewichten, van alles) en dan heb je koolhydraten nodig. 'Als je bokst, verbrand je veel hoor.'
Daarnaast drinkt ze alcohol noch koffie. Ze weet dat wijn gezond is, ze houdt van de geur van koffie en ze waardeert het gezelschap van lichtelijk aangeschoten mensen, 'heel gezellig', maar ja, ze vindt het niet lekker. En dus is het alleen maar water en kruidenthee.

Water
Alles waar 'te' voor staat, kan ongezond zijn. Zelfs water. Als Sporters te veel water drinken kan de natriumspiegel in hun bloed zo zakken, puur door verdunning, dat het de dood tot gevolg kan hebben. Volgens een Zuid-Afrikaanse onderzoeker zijn Sinds de jaren zeventig zeven atleten aan overhydratie gestorven. Zijn advies: alleen maar drinken als je echt dorst hebt, niet omdat je denkt dat het drinken van water altijd gezond is.


Witte motor

Een van de argumenten waarmee de zuivelsector altijd het drinken van melk verdedigt, is dat het zo goed zou zijn omdat er calcium in zit en dit de botten versterkt. Zo langzamerhand geeft de sector toe dat melk het nadeel heeft dat er verzadigde vetten in zitten maar dat calcium zou dat nadeel meer dan compenseren. En dus wordt het positieve uithangbord Van de witte motor nog steeds uit alle macht opgepoetst.
Als dit waar is, constateerde de Amerikaanse voedingsdeskundige Walter Willett onlangs, dan zouden er in landen waar veel melk wordt gedronken, zoals in Noord-Europa en de Verenigde Staten, minder botbreuken moeten zijn. Door al die melk hadden onze botten langzamer hand ijzersterk moeten zijn.
Helaas, het is omgekeerd. Naarmate er in een land meer melk wordt gedronken, stijgt het aantal botbreuken. Dat melk niet gezond is voor zwarten en Aziaten is al langer bekend - ze missen het enzym lactase waarmee melksuiker kan worden verteerd -, maar het is dus zelfs de vraag of melk wel zo gezond is voor blanken.

Bron: Jaarvergadering American Association for the Advancement of Science, Seattle, 16 februari 2004


¦ Was het douchegordijn


Xylitol
Verstandige ouders laten hun kinderen geen snoep eten of frisdrank drinken. Vooral frisdranken zijn een probleem. Er zit zo allemachtig veel suiker in dat ze eigenlijk ook niet op scholen zouden mogen worden verkocht, waarschuwde de American Academy of Pediatrics onlangs.
Elk glas frisdrank bevat ongeveer tien theelepels suiker. Volgens de Amerikaanse kinderartsen is het geen toeval dat in de afgelopen twintig jaar het lichaamsgewicht in de Verenigde Staten is verdubbeld, terwijl de consumptie van frisdranken is verviervoudigd. Ouders die niet tegen het gejengel van hun kinderen zijn opgewassen, doen er verstandig aan op zoek te gaan naar suikervrij snoep en frisdrank, waar bijvoorbeeld de stof xylitol in zit.


Zelfgenezing

Mensen zijn in staat om zichzelf te genezen. Dat bewijst het placebo-effect. Zo'n 30 procent van de mensen die bij onderzoek een nepmiddel krijgen, knapt daarvan op. Vooral bij psychosomatische klachten werken nepmiddelen. Sommige mensen zijn gevoeliger voor het placebo-effect dan anderen, beschrijft psychiater Brian Fellon die is gespecialiseerd in hypochonders, mensen die denken dat ze allerlei ziekten hebben. Een van zijn patiënten deed mee aan een dubbelblinde Prozac-studie en knapte zo enorm op dat zelfs Fellon ervan overtuigd was dat ze de real thing kreeg, het antide-pressivum Prozac, en geen nepmiddel. Ze ging zich anders kleden, zag er gelukkiger uit en zei zich beter te voelen dan ze in jaren had gedaan. Uiteindelijk bleek ze, toen het onderzoek werd afgesloten, toch een nepmiddel te hebben gekregen.

Bron: New Scientist, 6 december 2003

Y-handicap
Mensen met een Y-chromosoom, anders gezegd mannen, hebben een aantal curieuze lichaamsdelen. Een daarvan is de prostaat, de klier waarin de vloeistof voor sperma wordt geproduceerd. Die klier heeft de vervelende eigenschap snel kanker te kunnen ontwikkelen. Nu is er sinds vele jaren een test om aan te tonen of mannen prostaatkanker hebben. Dat is de PSA-test: genoemd naar een eiwit dat door de prostaatklier wordt geproduceerd. Veel artsen zijn enthousiast over deze test en zouden het liefst willen dat alle mannen boven de 50 jaar hem jaarlijks ondergingen.
Er zit echter een gemene adder onder het gras. Er zijn twee soorten prostaatkanker: een langzame en een snel groeiende. Aan de snel groeiende prostaatkanker kun je dood gaan, met de langzame kun je 100 worden zonder er ooit last van te krijgen. De test maakt geen onderscheid tussen de twee. Daardoor moeten ook mannen met de ongevaarlijke kanker onder het mes. Artsen zeggen dan: heel goed, dan ben je van die kanker af en je weet nooit of de langzame, ongevaarlijke variant misschien toch nog in de snelle, gemene verandert. Dat is misschien waar, maar de prijs voor dat veilige gevoel is hoog: prostaatverwijdering is een ingewikkelde operatie waarbij soms de verkeerde buisjes en kanaaltjes worden doorgesneden. Van de mannen die voor hun prostaat worden behandeld, houdt 20 tot 70 procent daar een onwillig geslachtsdeel aan over. Bij 15 tot 50 procent leidt het ook nog eens tot urineverlies.
Het dilemma wordt steeds schrijnender nu Amerikaanse artsen in de New England Journal of Medicine hebben voorgesteld om de test scherper te maken (met een lagere PSA-drempel). Hun doel is zoals gewoonlijk nobel: ze willen voorkomen dat een paar procent van alle mannen in Europa en Amerika aan prostaatkanker sterft. De consequentie kan echter zijn dat misschien wel een even grote groep volslagen onnodig met een druppelend en ongehoorzaam onderlijf rondloopt. Tel uit je winst.


Zonnen
Het is er de afgelopen jaren ingeramd. Kijk uit met zonnen. Zonlicht is gevaarlijk, omdat het huidkanker kan veroorzaken. In Ohio is zelfs al eens een moeder bekeurd, omdat ze haar drie kinderen niet met zonnebrandmiddel had ingesmeerd waardoor ze ernstig verbrande gezichten hadden gekregen.
De werkelijkheid is zoals gewoonlijk ingewikkelder. Zonlicht helpt namelijk ook sommige vormen van kanker te voorkomen, via de vorming van vitamine D. Voor dermatologen is dat geen prettige boodschap. Zij proberen juist de mensen duidelijk te maken dat zonnen gevaarlijk is en dus stellen ze dat als dit verhaal klopt, mensen maar vitaminepillen moeten innemen. Vitamine D komt op twee manieren in het lichaam: via het voedsel (vooral vis en zuivel) en via zonlicht. Vitamine D helpt om de botten sterk te houden (een gebrek veroorzaakt Engelse ziekte, een botafwijking), maar beschermt ook tegen ongecontroleerde celvermeerdering, ofwel kanker. Daarom ook maken sommige farmaceutische bedrijven vitamine D-achtige stoffen als kankermedicijn.
Cedric Garland van de universiteit van Califomie in San Diego heeft jarenlang onderzoek gedaan naar dikkedarmkanker en is tot de conclusie gekomen dat de mannen die het meest vitamine D in hun voedsel hadden, de minste tumoren kregen. Een onderzoeker van NASA, William Grant, meldt dat dit ook voor vitamine D uit zonlicht geldt. Hij concludeert dat de mensen in de zuidelijker staten van Amerika -met meer zon dus - minder kanker hebben en dat dit maar voor een klein deel kan worden verklaard door voedsel. En dus moet het wel de gunstige werking van het zonlicht zijn. In het blad Cancer schatte hij dat jaarlijks ruim twintigduizend Amerikanen sterven door een gebrek aan zonlicht. Dit was tegen het zere been van verschillende medische deskundigen. Ze kwamen met allerlei inhoudelijke kritiek. Grant paste zijn studie aan maar de conclusie bleef overeind.
Zonlicht doet bovendien meer dan alleen vitamine D geven. Lichaamscellen gaan ook allerlei stoffen maken zoals lumisterol en tachysterol die ze anders niet zouden produceren. Van deze stoffen is de functie niet bekend, maar het is geen gekke gedachte om te veronderstellen dat ze enig nut hebben voor het lichaam.
Conclusie: wees voorzichtig met zonnen, maar overdrijf de angst voor de zon niet. Met name mensen met een donkere huid maken minder snel vitamine D aan en voor hen is een gebrek aan zonlicht zeker riskant.

 

‘Elke dag Bach en lach’
Hij kan er niets aan doen. Daan Kromhout, directeur voeding en consumentenveiligheid bij het RIVM, moet nu eenmaal af en toe onbedaarlijk lachen. Niet dat hij het erg vindt. Kromhout is ervan overtuigd dat lachen gezond is. 'Tijdens een zware vergadering geeft het me een heerlijk ontspannen gevoel.'
Onlangs las hij dat lachen tot de drie gezondheidstips van de Duitse filosoof Immanuel Kant behoorde. De andere twee: genoeg slapen en regelmatig wandelen. 'Als je wandelen door fietsen vervangt, gelden die drie voor mij ook.'
Als hij bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven moet zijn, pakt hij vanuit Soest altijd de fiets. Tweemaal 35 minuten, regen, sneeuw of storm.
'Ik heb regenkleding.'
De 54-jarige Kromhout, tevens hoogleraar in Wageningen, is onlangs bewust weer met koffie begonnen. 'Ik werkte in Zweden. Daar drinken ze zulke sterke koffie dat ik last van mijn maag kreeg.' Kromhout schakelde op thee over.
Inmiddels is volgens hem uit onderzoek vrij overtuigend naar voren gekomen dat koffie beschermt tegen suikerziekte. Daarom drinkt hij nu af en toe een cappuccino. Die is zo slap dat hij geen last van zijn maag heeft en 'koffie kan zo ver-schrikkelijk lekker ruiken'.
Ten slotte mogen we Johann Sebastian niet vergeten. Daar ontspant hij enorm van. 'Geen dag zonder Bach.' En dus ook geen dag zonder lach? 'Dat is waar, ha, ha, ha, ha.'

 

soon more to come...

klik hier voor een navigatievenster

2005 Voedingswaar.nl

 

 
klik hier voor een navigatievenster
 
 
 
 
een plezand stuk van Simon Rozendaal
Voedingswaardentabel
 


klik hier voor een navigatievenster

 
klik hier voor een navigatievenster
 


klik hier voor een navigatievenster

 


klik hier voor een navigatievenster