GEZONDHEID
Wie of wat moeten wij geloven? Deel 2

Eetlust
In de Kalahari-woestijn groeit de Hoodia-vetplant. De Afrikaanse San-stam eet die plant om de eetlust te onderdrukken. Dat heeft naar alle waarschijnlijkheid met het bestanddeel P57 te maken, dat via de hersenen de eetlust ongeveer twintig uur kan onderdrukken. Een Zuid-Afrikaans instituut probeert nu samen met het Britse bedrijf Phytopharm om op basis van deze stof een afslankpil te ontwikkelen.

Enge beestjes
Dat slijmerige laagje op het douchegordijn bevat ongeveer een miljard bacterien per vierkante centimeter. De leuning van een roltrap? Niet veel beter. Op dergelijke oppervlakken zit een zogeheten biofilm die barstensvol bacterien zit, waarschuwde Norman Pace van de universiteit van Colorado (Boulder) onlangs tijdens een congres in Seattle. Het keukensponsje is ook een ramp.
De meeste bacterien zijn ongevaarlijk voor de gezondheid, maar voor mensen met een verzwakt afweerstelsel kunnen sommige beestjes dodelijke gevolgen hebben.
Pace raadt in elk geval aan om het douchegordijn elke week te wassen, de leuning van een roltrap niet aan te raken en het keukensponsje regelmatig uit te laten drogen (daar houden de bacterien nietvan).

Bron: Jaarvergaderingvan de American Association for the Advancement of Science, Seattle, 14 februari 2004

Een stevige snoeper
De Marokkaans-Nederlandse Hind, beroemd geworden door het televisieprogramma Idols, treedt veel op en is dus vaak op pad. Onderweg eet ze niet al te gezond: McDonald's, BurgerKing. Plus de nodige zoetigheid: 'Ik ben een stevige snoeper.'
Ze weet hoe het eigenlijk moet. 'Ik snoep met schuldgevoel.' Ze merkt het ook ogenblikkelijk: 'aan mijn gewicht, ik krijg pukkels'. Ter compensatie eet ze 'veel fruit'. Dat blijkt om de twee dagen te zijn. Het snoepen en snacken compenseert ze bovendien met het feit dat ze noch rookt noch alcohol drinkt.
De negentienjarige moslima woont nog thuis, in Gouda. Haar Nederlandse moeder kookt. 'Af en toe boerenkool met rundvlees, soms Marokkaans, maar niet te vaak van dat vette schapenvlees, hoor.'
Officieel heet ze Hind Laroussi Tahiri. Van haar Marokkaanse vader, die ooit marathons liep, heeft ze het hardlo-pen. Sinds twee jaar doet ze niet meer aan wedstrijden, maar nog steeds rent ze twee keer in de week een kilometer of vijf. Soms met een vriendin, soms met pa.
Als zangeres moet Hind op haar stem letten. Daarom gaat ze bijna nooit uit. 'Ik ben al niet zo'n uitgaanstype. Maar als ik dan eens in zo'n rokerige, benauwde disco ben waar je over de muziek heen moet schreeuwen om je verstaanbaar te maken, heb ik de volgende dag meteen last van mijn stem.' En ach, jongens kom je overal tegen. 'Bij optredens, in het theater.'

Fast food
Dat fastfood niet zo gezond is, weten zelfs de meeste liefhebbers ervan wel. Maar waarom ook alweer? Er zijn tal van argumenten -i- zie ook Transvetten. Een daarvan is dat er te veel calorieen per gram in zitten. Twee Britse onderzoekers wijzen erop dat het lichaam in de loop van de evolutie gewend is geraakt aan voedsel niet ongeveer 450 kilojoule (de moderne maat voor calorieen) per 100 gram. Hamburgers bevatten daarentegen 1,200 kilojoule per 100 gram. Bijna drie keer zoveel dus.

Bron: New Scientist, 25 oktober 2003

Foliumzuur
Sommige voedingsdeskundigen beweren dat het onzin is om vitaininepillen te slikken en dat het in plaats daarvan veel verstandiger is om gevarieerd te eten. Dat klinkt mooi. Het probleem is echter dat veel mensen dat niet doen en er aldus niet in slagen om van bepaalde vitaminen en mineralen genoeg binnen te krijgen.
In november kwam ook Rebecca Fokkema tot die conclusie, toen ze aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveerde. Twee-derde van de Nederlandse bevolking krijgt bijvoorbeeld niet genoeg foliumzuur (300 micro-gram per dag) binnen, Volgens de Amerikaanse norm (400 micro-gram) eet zelfs geen enkele Nederlander gezond en gevarieerd genoeg.

Geslachtsgemeenschap
Vroeger werd lage rugpijn, een van de meest voorkomende li-chamelijke klachten, behandeld met infraroodlampen en massage, Inmiddels staat vast dat dit niet helpt. Het enige wat helpt is stopfjes met rafcen (de haarvaten road <te mg wos&m dan beterdoorbloed) en meer beweging. Een van de beste oefeningen voor de lage rug is overigens geslachtsgemeenschap.

Bron: Rob de Bie, Nederlands eerste hoogieraarfysiotherapie, aan de Universi-teit Maastricht, Radio 1,16 december 2003

¦ Houd uw rug in conditie met seks

Genvoedsel
Aartsbisschop Reriato Martino die voor het Vaticaan aan een rapport over biotechnologie werkte: 'Ik heb genetisch veranderd voedsel gegeten. Het had geen effect op mijn gezondheid. Deze controverse is meer politiek dan wetenschappelijk van aard.'

Bron: New Scientist, 2 September 2003

Gezellig
Roseto is een plaatsje in de Amerikaanse staat Pennsylvania dat in kringen van hartdeskundigen en epidemiologen een zekere bekendheid heeft verworven. Tussen 1955 en 1965 werden de veelal van Italianen afstammende bewoners van dit plaatsje uitgebreid onderzocht. Ze rookten veel, aten te vet maar hadden desalniettemin een lage sterfte door hartaanvallen. De gesuggereerde verklaring is dat er onder de immigranten een sterke sociale band was, waar ze zich goed bij voelden. Bij hun kinderen was dat aanzienlijk minder waardoor de hoeveelheid hartaanvallen tot het landelijk gemiddelde toenam. Met andere woorden: gezelligheid is gezond. Drink met maten!

Bron: Proactief.juni 2003

Honger
Vlak voor het eten barst je van de honger, daarna niet meer. Hoe komt dat, vroegen Britse onderzoekers zich af. De logisch lijkende verklaring dat je maag dan gevuld is, klopt niet. Ze gaven vrijwilligers voedsel dat de maag wel vulde maar niet voedzaam was. De honger bleef.
Het moet dus iets anders zijn. Het is mogelijk dat de darmen een zenuwsignaal naar de hersenen geven dat een hongergevoel doet verdwijnen. Ook is het denkbaar dat sommige hormonen (onder andere ghreline) een rol spelen. Als je mensen met dat hormoon injecteert, gaan ze meer eten.
Ook een ander hormoon, PYY, is van belang. Is daar veel van in het lichaam aanwezig, dan verdwijnt de honger. In dat verband is er de interessante observatie dat vet en vezelrijk voedsel dit hormoon sterk doen stijgen. Dit zou een verklaring kunnen bieden waarom het vetrijke Atkins-dieet volgens degenen die het proberen zo veel makkelijker vol te houden is dan andere dieten: het zou via dit hormoon minder honger veroorzaken.

Bron: New Scientist, 9 September 2003

Huid
Op de huid zitten ongeveer 100 miljoen bacterien, volgens een onderzoeker van de universiteit van Colorado.

Bron: Jaarvergadering American Association for the Advancement of Science, Seattle¦ 14 februari 2004

¦ Dioxine is gezond: eet meer kweekzalm

Hyperactief
Ook een kind met ADHD? Don't worry, het attention deficit hyperactivity disorder syndroom is in. Als opvoeders geen raad meer weten met een actiefkind, zeggen ze dat het ADHD heeft. De oplossing om dan een Ritalin-pilletje voor te schrijven, hoeft ook niet te worden opgevolgd. Onderzoek bij de universiteit van Illinois in Urbana-Champaign wees uit dat als kinderen regelmatig tijd doorbrengen in een groene omgeving -een bos of een park - de symptomen snel afnemen.

Bron: American Journal of Public Health

Indianen
Bloedend tandvlees is een waarschuwing dat het met de bloedvaten niet helemaal goed zit. Onderzoek onder bijna 1.400 indianen in de Amerikaanse staat Arizona wees uit dat ontstoken tandvlees een bijna driemaal hogere kans op hart- en vaatziekten oplevert.

Bron: Proactief, april 2003

Joggen
Eigenlijk zou ieder mens een I halfuur matig tot intensief per dag moeten bewegen. Ruim de helft (55 procent) van de Nederlanders haalt dat niet. En het is zo simpel. U hoeft niet aan joggen of de sportschool te denken, naar het werk fietsen of tijdens de lunch een stevige wandeling is al voldoende. Nog simpeler: probeer de lift te mijden.

Joint
Een joint is bepaald niet gezond. Zoals Elsevier al vaak heeft geschreven, zitten er meer kankerverwekkende stoffen in dan in tabak, vermindert cannabis de intellectuele prestaties en is er het risico van schizofrenie. Toch heeft een team onderzoekers van het Franse bedrijf Sanofi-Synthe-labo op basis van de verslavende stof in hasj en marihuana een middel ontwikkeld dat voor de gezondheid weleens heel goed zou kunnen uitpakken.
De onderzoekers beseften dat cannabis heel effectief de honger stimuleert. Vervolgens ontwikkelden ze een middel - rimonabant - dat de cannabisreceptor in de hersenen blokkeert. Daardoor neemt de honger af. Canadese onderzoekers hebben het middel getest op vrijwilligers. Die verloren in een jaar ongeveer 9 kilo. Bovendien nam de hoeveelheid goed cholesterol in hun bloed (HDL) ook nog eens toe.

Bron: New Scientist, 20 maart 2004

Koken
Een Spaans onderzoek waarbij broccoli op verschillende manie-ren werd gekookt, wees uit dat de magnetron de meeste voedingsbestanddelen zoals anti-oxidanten vernietigt. In het onderzoek werden stomen, gewoon koken, koken met een hoge drukpan en de magnetron vergeleken. Stomen was het gezondst, de magnetron het ongezondst. Vermoedelijk komt het doordat in een magnetron het binnenste van de groenten evenzeer wordt verhit als het buitenste. Bij de andere vormen van verhitting blijft het inwendige van de groenten beter beschermd tegen de hitte.

Bron: New Scientist, 25 oktober 2003

Kweekzalm
In januari publiceerde het gerenommeerde wetenschapsblad Science een onderzoek waarin stond dat er in gekweekte zalm veel meer kankerverwekkende stoffen als PCB's, dioxine en pesticide zaten dan in wilde zalm. De onderzoekers concludeerden dat je hoogstens een tot twee keer per maand kweekzalm moest eten. Zelfs Elsevier-columnist Johannes van Dam kwam tot de conctasie dat je gekweekte zalm beter kunt mijden.
Dom, dom, dom. In de eerste plaats staat niet vast dat je van deze zogeheten kankerverwekkende stoffen ook daadwerkelijk kanker krijgt. Er is bijvoorbeeld geen enkel geval bekend dat spoortjes PCB uit vis kanker hebben veroorzaakt. In de tweede plaats was het een heel willekeurige vergelijking van kweekzalm en wilde zalm. Als de kweekzalm en de wilde zalm elk uit een ander gebied waren gekozen dan waren de resultaten anders geweest. Maar ja, de organisatie die het onderzoek financierde, de Environmental Working Group, is een aan de milieubeweging gelieerde organisatie.
Ten slotte, zelfs al zou het waar zijn dat kweekzalm een miniem extra gezondheidsrisico oplevert door de aanwezigheid van bepaalde gifstoffen, de positieve effecten van vette vis zijn zo veel groter dat er maar een conclusie mogelijk is: zalm (wild dan wel gekweekt) is oergezond.

Bron: Science, 9 januari 2004

'Zo'n vijftien Olifantjes'
Die tien tot vijftien Olifantjes per dag is het enige dat hij zich aan ongezonde zaken 'permitteert. Johan Derksen (55), hoofdredacteur van het weekblad Voetbal International maar bekender nog als tv-commentator: 'Ik word rustiger, genuanceerder en milder als ik een sigaartje opsteek.'
Dat kan soms geen kwaad, Sinds Derksen gezond leeft, is hij er volgens collega's niel vrolijker op geworden. 'Klopt, ik ben tegenwoordig een beetje kort door de bocht.'
Vijf jaar geleden werd Derksen 50 en woog hij 112 kilo. Zijn hart sloeg weleens een slag over, hij had een hoge bteeddruk, siiep slecht, kon geen benzinestation passeren zonder een Mars te tanken en bestelde regelmatig een Hema-worst bij zijn secretaresse.
Opeens dacht hij: dit wordt te gek. Sindsdien staat hij 's ochtends om halfzes op, gaat dan 10 kilometer rennen en vervolgens 20 kilometer fietsen. Ook stopte hij met vlees, suiker en alcohol.
Weer of geen weer, thuis of in het buitenland, bij rent 's ochtends. En nee, die bewondering is nergens voor nodig. 'Hallo, ik ben toch de baas over mezelf?' Het is bovendien een goede voorbereiding. 'Op de dijk tussen Oudewater en Hekendorp maak ik een plan de campagne voor de dag.'
Hij verloor 42 kilo en weegt nu 70. Zijn menu bestaat uit magere yoghurt, appels. salade en vis, dat alles rijkelijk besprenkeld met mineraalwater. Hij voelt zich kiplekker, nou ja, op dat kort door de bocht na dan.

Levertraan
Wat waren onze grootouders toch verstondig, De afgelopen jaren zijn onderzoekers erachter gekomen dat de lepel levertraan die kinderen tot de jaren zestig dagelijks naar binnen moesten werken supergezond was. Wel smaakte het rampzalig. Dat geldt gelukkig niet voor de visolie die tegenwoordig te koop is. Voor verreweg de meeste Nederlanders loont het om daarvan regelmatig een capsule te slikken.
In visolie zitten namelijk de zogenoemde omega-3-vetzuren EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur). Deze vetzuren hebben een buitengewoon gunstig effect op de gezondheid. Ze beschermen tegen hart- en vaatziekten, diabetes, kanker en reuma. Ook zijn er aanwijzingen dat ze de werking van de hersenen, het leervermogen, verbeteren.
Nu zitten die vetzuren natuurlijk ook in vis zelf, dus waarom zou je een omega-3-pil nemen? Wel, omdat de meeste mensen niet genoeg vis eten. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseerde in 2001 om 200 milligram visvetzuren per dag te eten. Dat komt overeen met een portie vette vis (haring, zalm, makreel) per week. De American Heart
Association ging in 2002 iets verder en adviseerde ten minste tweemaal per week; vette vis te eten.
De Nederlander haalt dat bij lange na niet. Gemiddeld eet de Nederlander 70 gram per week, een halve portie. Van de vier vissen die het meest worden gegeten, zijn twee (kibbeling en lekkerbek) bovendien witvissen die veel minder van die gunstige visvetzuren bevatten. Met andere woorden: veel Nederlanders halen op zijn hoogst een kwart van de hoeveelheid benodigde visvetzuren.

Mobiele telefoon
Houd toch op met zorgen maken over de mogelijke negatieve gevolgen van de mobiele telefoon voor uw gezondheid. Bij de 1.300 studies die er zijn geweest, was er geeneen die een herhaalbaar negatief gezondheidseffect aantoonde. Er is bovendien een sterk argument waarom het niet zo kan zijn: de straling die uit mobiele telefoons komt, is in tegenstelling tot andere vormen van straling niet in staat om chemische bindingen tussen atomen te verbreken (ioniseren). Het enige lichamelijke effect dat overblijft, is een lichte, tijdelijke temperatuurstijging in de buurt van het oor. Die temperatuurstijging is aanzienlijk minder dan een graad, dus heel wat minder dan bij koorts.
Een heel ander probleem is dat het gebruik van de mobiele telefoon tijdens het rijden gevaarlijk is. En dan niet zozeer omdat de handen niet vrij zouden zijn, maar omdat een telefoongesprek afleidt. Onderzoek bij het Britse Transport Research Laboratory wees uit dat ook automobilisten die handsfree aan het bellen zijn een langere remweg nodig hebben dan automobilisten die onder invloed zijn. Met andere woorden: bel in de auto niemand op, en houd een inkomend gesprek zo kort en bondig mogelijk.

Bron: New Scientist, 13 september 2003

I Raak de band van de roltrap niet aan

Lijnzaad
Wie niet van vette vis houdt en wie er bovendien een hekel aan heeft om dagelijks een voedings-supplement te slikken, kan toch aan de supergezonde omega-3-vetzuren komen - goed voor hart en hersenen. Ze zitten namelijk ook in lijnzaad. Dat is bij veel re-formwinkels te koop en smaakt heerlijk als ontbijt, in yoghurt dan wel kwark.

Bron: Rick Gallop: Het GI-Dieef,Tirion, 2004

¦ Eer uw voorouders: neem levertraan

Links
Het is beter voor de houding om de muis met de linkerhand te bedienen. Een onderzoeker van het Occupational Health and Safety Research Institute in Montreal, Canada, vroeg 27 vrijwilligers om een maand lang de muis - bedieningsinstrument voor de computer - met de linkerhand te bedienen. Hij constateerde dat zowel de polsen, armen als schouders daarbij minder bewe-gingen maakten. Dat komt door dat het toetsenbord niet symme-trisch i s en je daardoor de rechter-arm verder moet strekken om de muistebedienen.

Bron: Applied Ergonomics

Low-carb
Ook Nederland heeft in navolging van de Verenigde Staten nu een restaurant waar gerechten met weinig koolhydraten - goed voor de lijn en gezond - worden geserveerd: Voor de wind in Scheveningen.

Masturberen
Vroeger werd gezegd dat je er allerlei enge ziektes van kon krijgen, maar het is omgekeerd; masturberen beschermt er juist tegen. Een Australisch onderzoek wees uit dat naarmate mannen tussen hun 20ste en 5Oste vaker masturberen, ze minder kans op prostaatkanker hebben. Het onderzoek was zowel bij gezonde als aeke mannen uitgevoerd.
Een mogelijke verklaring is dat masturbatie kankerverwekkende stoffen uit de prostaatklier verwijdert. Het kan ook dat de prostaatcellen door veelvuldige ejaculatie vaker aan de slag moeten en daardoor sterker worden.
De Australische bevindingen duiden op een interessante parallel met borstkanker. Immers, vrouwen die borstvoeding geven, beschermen zichzelf aldus ook tegen borstkanker. Zowel voor de borst als voor de penis geldt klaarblijkelijk: use it or lose it.

Meeroken
Dat roken ongezond is, staat als een paal boven water. Anders is het gesteld met meeroken, ook wel passief roken genoemd. Volgens een recent rapport van de Gezondheidsraad is dat ook buitengewoon schadelijk. Of dat rapport echter helemaal volgens de regelen der kunst is opgesteld, is de vraag. In de eerste plaats is de dosis rook die een passieve roker binnenkrijgt heel klein: de schattingen varieren tussen 0,1 en 0,01 procent van de dosis die een actieve roker binnenkrijgt. Op zijn minst zou je dan verwachten dat de effecten die passieve rokers ondervinden tussen de 0,1 en de 0,01 procent zouden zijn van de actieve rokers, ware het. niet dat giftige stoffen in een zeer lage dosis niet zelden een gunstig effect hebben op de gezondheid: ze hebben juist een beschermend karakter. In de tweede plaats zijn er nooit duidelijke relaties gevonden tussen meeroken en schadelijke effecten voor de gezondheid.

Menopauze
Vrouwen in de overgang worden vaak dikker. Onderzoekers van de Oregon Health and Science University in Portland hebben aangetoond dat dit komt door hormonale veranderingen. Daardoor neemt de honger toe. Om hun hypothese te testen, gaven de onderzoekers vrouwtjesapen een stof die de hormoonproductie verstoorde. Daardoor gingen ze bijna tweemaal zoveel eten en
bleken na zes weken ongeveer 5 procent zwaarder te zijn geworden.

Bron: Psychology Today, april 2004

Mineraalwater
Al die jonge gezondheidsbewuste mensen die de hele dag door mineraalwater drinken, moeten goed uitkijken welke flesjes ze kiezen. In sommige merken mineraalwater zit redelijk wat na-tuurlijke radioactiviteit. Wie bij-voorbeeld Hongaars bronwater drinkt, zit al snel boven de veiligheidslimiet van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Ook in sommige Franse, Duitse, Oostenrijkse en Portugese watertjes zit radioactiviteit.

Bron: New Scientist, 20 maart 2004

'Houd de kop schoon'
Als Clemence Ross-Van Dorp niet oppast, wordt ze door haar agenda geleefd. Dus plant de 46-jarige staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bewust gezonde momenten in, Haar secretaresse houdt daar in de agenda ruimte voor vrij. Voor het lunchwandelen bijvoorbeeld, samen met ambtenaren.
Ook heeft ze aan den lijve ervaren dat ze gezonder moest eten. 'Ik had moeite om me te concentreren en sliep slecht.' Haar analyse: de koffie tijdens die eilenlange vergaderingen. En dus is ze sindsdien aan het water. Als ze in de auto stapt, krijgt ze een lunchzakje mee, waar naast een broodje gezond ook een fles water in zit.
Heel belangrijk: vrije tijd is vrije tijd. 'Geen work mee naar huis.' Althans, onderweg van Den Haag naar de Achterhoek werkt ze op de achterbank de papierwinkel weg.
Daardoor heeft ze thuis de handen vrij en kan zich weer opladen. Bijvoorbeeld door met man Jos te gaan wandelen. 'Een flink stuk, hoor, tot ik mijn spieren ga voelen en moe word.' Als de lente aanbreekt, is er het werk in de grote tuin. En, misschien wel het belangrijkste bij het 'kop schoonmaken': paardrijden. 'Elke week, Dat sla ik nooit over. Heerlijk!'
Wat er af en toe wel bij inschiet, is het sportuurtje voor de bewindslieden. 'Dat is om vrijdagmorgen halfacht! Ik ga op donderdagavond nog weleens met kennissen een hapje eten en drink dan ook weleens een glas wijn. Dan kom ik de volgende ochtend toch moeilijker mijn bed uit.'

Moe
Liefst 40 procent van de Nederlanders zegt regelmatig moe te ! zijn. Een kwaad (na het sporten), te vaak moe kan echter een signaal zijn dat er met hart- en bloedvaten iets mis is, constateerde Gert Schuitemaker onlangs in een studie waarmee hij aan de Universiteit Maastricht promoveerde. Schuitemaker heeft zesduizend volwassenen in het Brabantse plaatsje Mierlo, nabij Eindhoven, onderzocht. Hij kwam tot de conclusie dat er een verschil is tussen gewone moeheid en wat hij 'vitale uitputting' noemde: 'een staat van ongewone vermoeidheid, verlies van energie, toegenomen prikkelbaarheid en gevoelens van demoralisatie.' Zo'n conditie bleek de kans op een hartaanval te verdubbelen.

Moedervlekken
Moedervlekken zijn een risicofactor voor het ontstaan van melanomen, de agressieve vorm van huidkanker die met te veel ultraviolet licht wordt geassocieerd. Mensen die veel moedervlekken hebben, moeten extra voorzichtig zijn bij het zonnen.

bron: Mediator, december 2003

Nicotine
Voor hyperactieve jongeren (met ADHD, attention deficit hyperactivity disorder) is nicotine even effectief in het verhogen van de concentratie als het veelgebruikte medicijn Ritalin. Dat is vermoedelijk de verklaring waarom jongeren met ADHD tweemaal zoveel roken als anderen: ze gebruiken het als zelfmedicatie.

Bron: New Scientist, 15 november2003

Optimisme
Mensen kunnen zichzelf tot op zekere hoogte beter maken - zie Zelfgenezing - maar dat wonderbaarlijke vermogen kent grenzen. Hoe optimistisch iemand ook is, tegen een gevaarlijke kanker is niets opgewassen. Een studie bij een kleine tweehonderd mensen met een ernstige, niet te opereren vorm van kanker, gedurende tien jaar wees uit dat optimisme geen enkele invloed had
op de overleving. Het positieve hiervan, aldus de onderzoekers, is dat mensen die weten dat ze aan een ernstige ziekte gaan overlijden, zich niet schuldig hoeven te voelen omdat ze zich niet positief genoeg zouden hebben opgesteld.

Bron: New Scientist, 13 december 2003

Neem regelmatig een handje pinda's

Pesticiden
Maakt u zich zorgen over de aanwezigheid van kankerverwekkende pesticiden in fruit en groenten? Volgens Sir John Krebs (mooie naam als het over kanker gaat) van de Britse Food Standards Agency zitten er in een kop koffie evenveel natuurlijke carcinogenen als er synthetische pesticiden in de voeding van een heel jaar voorkomen.

Pinda's
De pinda is eigenlijk geen noot maar een groente. En een gezonde ook. Regelmatige consumptie van pinda's heeft een gunstige invloed op de risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Dat komt door de vetsamenstelling van noten en pinda's (in de rest van dit lemma beschouwen we de pinda gemakshalve toch maar als een noot).
Noten bevatten veel onverzadigde vetzuren. Op walnoten na zijn dat opvallend vaak enkelvoudig onverzadigde vetzuren, die geassocieerd worden met een kleinere kans op hartaanvallen. Ook het mineraal magnesium heeft vermoedelijk een gunstig effect.
Eind 2002 was er al een onderzoek met als conclusie dat het eten van noten (en pindakaas) ook beschermt tegen ouderdomssuikerziekte (diabetes type 2). Dat zou eveneens komen door het goede vet in noten plus de aanwezigheid van magnesium en vezels. Het betrof hier een stevige studie, onder ruim 83.000 Amerikaanse verpleegsters. Bij vrouwen die geregeld noten of pindakaas aten, neemt de kans op diabetes - afhankelijk van hoe vaak ze noten eten - af met 8 tot 27 procent.

Bronnen: Journal of the American College of Nutrition, Journal of the American Medical Association

¦ Knabbel af en toe op een vetplant

Pinot noir
Een van de bestanddelen in rode wijn is resveratrol, een stof die de schadelijke neveneffecten van ademen (oxidatie) tegengaat. De Amerikaanse onderzoeker David Sinclair van de Harvard Medical School heeft deze stof aan een bepaalde schimmel gevoerd en constateerde dat het leven van de schimmel met 70 procent wordt verlengd. Het National Institute for Aging dat de studie van Sinclair betaalde, onderzoekt thans of het bestanddeel van rode wijn ook het leven van muizen kan verlengen.
Resveratrol is een soort verdedigingsmiddel van de druif tegen stress. Vooral wijnen uit koelere streken zoals pinot noir bevatten daarom veel resveratrol. Onderzoekers van de universiteit van Chicago probeerden een extract van pinot noir en resveratrol op de bacterie Chlamydia pneumoniae, die volgens sommige medici een rol speelt bij het ontstaan van hart- en vaatziekten. Zowel het wijnextract als het Wijnbestanddeel bleek de groei van de bacterie spectaculair te remmen.
Volgens The New York Times: die over het onderzoek berichtte, is nog niet duidelijk of rode wijn ook bij mensen het leven Verlengt. Maar voor alle zekerheid zijn de onderzoekers die bij het project waren betrokken, overgegaan op het dagelijks drinken van een glas rode wijn. Sinclair zei wel dat je de fles niet te lang open moet laten staan, omdat resveratrol door blootstelling aan lucht uit de wijn verdwijnt.
Snel doordrinken dus!

Bron: New Scientist, 10 januari 2004, Nature online, augustus 2003

Polypil
In de zomer van 2003 kwam in de British Medical Journal het idee van een polypil op, waarin vijf geneesmiddelen (drie bloeddrukverlagers, een statine - cholesterolverlager - en aspirine als bloedverdunner) plus een vitamine (foliumzuur) zitten en die agn iedereen boven de 55 jaar zou moeten worden gegeven. De pil zou het risico van hartaanvallen met 88 procent en dat van hersenbloedingen met 80 procent verkleinen waardoor alleen al in de Verenigde Staten jaarlijks achthonderdduizend levens kunnen worden gespaard.

Bron: British Medical Journal

Quarantaine
Steeds vaker moet iemand die in een buitenlands ziekenhuis heeft gelegen, in Nederland in quarantaine (afzondering). Dat komt door Staphylococcus aureus. Deze bacterie is een vrij gewoon beestje. Bij ongeveer eenderde van de mensen komt hij in de neus en op de huid voor en doet daar weinig kwaad. Wel krijgt hij het soms op de heupen, glipt door een klein wondje het lichaam in en kan daar gemene infecties veroorzaken.
In Nederland kan deze wondontsteking nog makkelijk met antibiotica worden bestreden: minder dan 1 procent van de bacterien hier te lande is bijvoorbeeld ongevoelig voor het antibioticum methicilline. In Groot-Brittannie is dat echter al 40 procent. In Korea en Japan zelfs 70 procent.

Bron: New Scientist, 19 jull 2003

Ras
Mensen van Zuid-Aziatische afkomst hebben zesmaal zoveel kans om suikerziekte te krijgen dan Europeanen. Zwarten hebben een driemaal zo grote kans.

Bron: National Service Framework document on diabetes - Britse ministerie van Gezondheid

'Vier, vijf uur per nacht'
Het afgelopen jaar kreeg Jonnie Boer een tweede kind en een derde ster. Hij sliep al niet veel maar sindsdien haalt hij maar vier, vijf uur per nacht.
'Ik heb te veel aan mijn kop. Dat merk ik ook aan mijn gewicht. Slank zal ik nooit worden, maar 115 kilo is te gek. Daar moet zeker 6, 7 kilo af.' Ook bij het voetballen op zondag en de fitness, twee keer per week, zitten die paar kilo extra behoorlijk in de weg.
Vlak nadat De Librije in Zwolle de derde Michelinster ontving, kreeg hij ontstoken ogen. 'Door de drukte was mijn weerstand verminderd.'
Het is een hectisch bestaan. De 39-jarige Boer houdt het slechts vol door altijd positief te denken. 'Dat wil ik ook om me heen. Geen gezeur, geen
negatief denken.' En je moet je nooit gek laten maken. 'Het is nu bijvoorbeeld lunch. Ik zou me het apezuur kunnen werken maar zit gewoon met u op een krukje te telefoneren.'
Wat zijn eigen voeding betreft, het ontbijt is cruciaal. Anders loop je de hele ochtend te 'snaaien'. En dus eet de hele ploeg, twaalf koks in totaal, 's ochtends aan de keukentafel 'gebakken eieren of zo'.
Ook bij het avondeten. om halfvijf, gaat het er gezond aan toe. Drie beer per week vis bijvoorbeeld 'Niet van die ongezonde kweekzalm maar verse vis uit Urk.'
Het lijkt een open deur, dat een topkok zelf gezond moet eten, maar kijk uit. 'Ik ken heel wat koks die aan het eind van de avond met patat en een frikadel op school zitten.'